O pisaniu ikon słów kilka, to spotkanie , na które zapraszamy we wtorek, 8 listopada o godzinie 18.00, do Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu przy ul.W. Korfantego 34. Poprowadzi je ks. dr Dariusz Klejnowski-Różycki, wykładowca Uniwersytetu Opolskiego, prefekt Wyższego Seminarium Duchownegow Opolu, jest również rektorem Szkoły Ikonopisarskiej "Pantokrator? , którą prowadzi wraz z Janiną Różycką-Klejnowską, pełniącą funkcję prorektora.
Ks. dr Klejnowski ? Różycki odsłoni przed nami takie tajemnice jak modlitewne przygotowanie do każdego etapu przy pracy, tajemnice kompozycji, koloru i światła oraz uchyli rąbka tajemnicy związanej z odczytywaniem ikon.
|
W ikonie wszystko podporządkowane jest teologii. Przede wszystkim proces jej powstawania jest wysiłkiem człowieka do takiego przekształcenia świata materii, aby świat został uchrystusowiony, przebóstwiony. Dlatego ikonograf używa materii nieożywionej (kredy, pigmentów uzyskiwanych z minerałów, skał, kolorowych ziem, złota) oraz ożywionej (drewno, kleje ze skóry królika i pęcherzy jesiotra, płótna), aby tę materię przekształcić w oblicze Boga, ukazać w materii jej ostateczny cel. Taki sposób kontemplowania materii, który pozwala wyłonić z niej oblicze Boga, pozwala człowiekowi widzieć wszystko w Chrystusie, który stał się cząstką materii, którego ciało złożone jest z tej samej materii, co gwiazdy, trawa, skały i każdy człowiek. Stąd technologia tworzenia ikony w całości przesycona jest symboliką. Wymiary niektórych ikon (tzw. patronackich) są określone przez wielkość noworodka. Jeśli np. nowonarodzony Piotruś ma 51 cm wzrostu, to ikona Św. Piotra napisana dla niego będzie miała 51 cm wysokości (czasem też brana jest pod uwagę szerokość ramion. Następnie rylcem wyżłabia się w ikonie rysunek, pisze się kształty przedstawianego misterium. Na wyszlifowaną zaprawę nakleja się różnymi technikami złoto, które uważa się nie za kolor, ale za światło, ponieważ postać święta cała jest zanurzona w Bożej Światłości. Złoto (w 24-karatowych płatkach) nakleja się bądź na mixtion (wytrawę ze szlachetnych żywic), uzyskuje się wtedy efekt matowy; bądź też na charakterystyczną glinkę wydobywaną w Armenii (wtedy można złoto polerować kamieniem agatu lub zębem wilka). Inne metale można zabezpieczać szelakiem (odchodami cejlońskich mszyc). |
Farbę uzyskuje się ze zmieszania naturalnego pigmentu (ziem, minerałów) z żółtkiem jajka, winem mszalnym, olejkiem goździkowym. Uzyskuje się w ten sposób tzw. temperę jajeczną. Technika malowania jest odwrotna niż zazwyczaj w malarstwie olejnym: wydobywa się światło z ciemnych barw przechodząc do coraz jaśniejszych. Ikona zasadniczo nie ma światłocienia, blask postaci bije od wewnątrz, jest obrazem świętości. Ikona zostaje opisana za pomocą liter, skrótów, aby jednoznacznie określić przedstawione osoby i podkreślić związek słowa i obrazu. Ikonografowie zwracają uwagę na fakt, że Słowo, które stało się ciałem jest jednocześnie(i nie w mniejszym stopniu) Obrazem Boga Niewidzialnego. Uwieńczeniem ikony jest poświęcenie jej przez kapłana. Według średniowiecznego rytuału ikona powinna znajdować się na ołtarzu, na którym jest sprawowana Eucharystia przez 40 dni, po czym następuje bardzo uroczysty obrzęd jej poświęcenia, a ikonograf jest pierwszym, który powinien oddać pokłon Bogu przedstawionemu w ikonie.