Cykl lamp odzwierciedlających kolejne dni tygodnia, kute w metalu meble, świeczniki, naczynia, kwiaty i zwierzęta to niektóre z prac, które złożą się na najnowszą wystawę rodzinnego duetu ? Ryszarda Mazura i jego córki Agnieszki. W sumie pokazanych zostanie ok. 30 prac powstałych w latach 2008-2011.

Ryszard Mazur, najbardziej znany wrocławski artysta-kowal, autor misternie kutych latarń, bram, krat i balustrad na Starym Mieście. Jest jednym z nielicznych twórców stosujących w kuźni tradycyjne techniki i używających dawnych urządzeń i narzędzi, które często mają ponad 100 lat. To pozwala na osiągnięcie wyjątkowego artystycznego efektu. ?Przecinanie stalowej płyty przy użyciu szlifierki jest czynnością wyłącznie mechaniczną. Ta sama czynność wykonywana ręcznie, siekierką kowalską lub przecinakiem jest żmudna, ale może okazać się także twórcza ? pisze w katalogu wystawy jej kurator Jacek Bohdanowicz. Bruzdy pozostawione przez ostrze siekiery stanowią dodatkowy element dekoracyjny, swoisty ornament. Faktura powierzchni metalu w miejscu takiego przecięcia nabiera cech sztuki?. W trakcie 40-letniej praktyki artysta opanował także dość niezwykłe, oryginalne techniki wytwórcze np. mało znaną nawet wśród kowali metodę formowania metalu przy pomocy wody. Odkrył, że woda może czasem zastępować uderzenia młotem i właśnie w ten sposób tworzył elementy rzeźby ?Wrocławianin?. Agnieszka absolwentka Akademii Sztuk Pięknych (Wydział Malarstwa i Rzeźby) od kilku lat zajmuje się projektowaniem metalowych prac swojego ojca. Na wystawie można będzie zobaczyć lampy wolnostojące jej projektu. Jest ich 7 i każda z nich przypisana jest jednemu dniowi tygodnia oraz związanym z nim refleksjom (?Poniedziałek ? moc?, ?Środa ? idąca?, ?Piątek ? w kąciku?). Wśród wystawianych w Muzeum Etnograficznym prac znajdą się między innymi zestaw kominkowy, metalowe meble, świeczniki, naczynia ozdobne, kwiaty, zwierzęta, a nawet latarnia. Większość rzeźb Ryszarda Mazura to prace wykonywane na zamówienie ? na wystawie pokazane zostaną więc ich miniatury lub fotografie.

 

Ryszard Mazur urodził się 3.10. 1952 r. we Wrocławiu. Część dzieciństwa spędził na Podkarpaciu. Podstaw metaloplastyki i kowalstwa architektonicznego uczył się we wrocławskiej pracowni rzemieślniczej Jana Kalmuka. Od 1970 r. zajmuje się kowalstwem artystycznym. Dyplom czeladniczy zdobył w 1975 r. i niedługo potem założył swoją pierwszą pracownię. W 1993 r. prezydent Wrocławia nadał artyście honorowy tytułu Klucznika Miasta. W następnych latach otrzymał kolejne nagrody i odznaczenia: w 1998 ? odznaczenie Zasłużony Działacz Kultury (drugie otrzymał w 2001); w 1998 ? Nagrodę Prezydenta Miasta Wrocławia; w 1999 ? Srebrny Medal za Zasługi dla Rzemiosła Polskiego; w 2000 i 2003 ? Złotą Odznakę Towarzystwa Miłośników Wrocławia; w 2005 ? Srebrny Krzyż Zasługi przyznany przez prezydenta RP. Zdobył również dziesiątki nagród na wystawach i targach rzemiosł artystycznych oraz pokazach kucia.

Agnieszka Mazur urodziła się we Wrocławiu 6.09.1982 r. W 2001 r. ukończyła prywatne Autorskie Liceum Artystyczne (klasa o profilu wystawienniczym). Po krótkim epizodzie zaocznych studiów filozoficznych na Uniwersytecie Wrocławskim, rozpoczęła w 2002 r. studia na Akademii Sztuk Pięknych (Wydział Malarstwa i Rzeźby) w pracowni prof. Leona Podsiadły. Próbowała rzeźby w drewnie i glinie, z czasem skoncentrowała się na papierze, a następnie na rzeźbie tworzonej przez dwa zupełnie odmienne materiały ? metal i papier. Pracę dyplomową ?Próba zobaczenia widoku pełnoprzestrzennego w płaszczyźnie? z podtytułem ?Metal + papier x 11 połączeń? obroniła w 2007 r. Od kilku lat zajmuje się projektowaniem kutych prac swojego ojca.

 

Z widokiem na Ararat. Losy Ormian w Polsce, 17 czerwca ? 20 sierpnia 2011

 

Ogromne nadrukowane płótna podwieszone z sufitu i ułożone tak, by przypominały kształtem wnętrze ormiańskiej świątyni ? tak będzie wyglądała aranżacja tej wystawy. Na płótnach przedstawiona zostanie historia Ormian w Polsce, pokazane zostaną ich zwyczaje i kultura.

?Naszym celem było przedstawienie najważniejszych faktów z historii Armenii i Ormian w Polsce i zachęcenie polskiego odbiorcy do bliższego poznania przedstawicieli narodu o wielowiekowej tradycji i bogatej kulturze ? wyjaśnia Monika Agopsowicz kuratorka wystawy. Pokazujemy historię konkretnych ludzi żyjących w XIX i XX wieku na ziemiach historycznej Armenii i na dawnych polskich Kresach?. Historię tych osób opowiadają ich potomkowie żyjący współcześnie. Przypominają oni między innymi miasto Kuty ? przed II wojną światową duże skupisko Ormian, którzy pielęgnowali swoje tradycje (w Kutach, co roku w czerwcu odbywały się słynne odpusty ormiańskie ściągające Ormian z Polski, Bukowiny, Mołdawii i Armenii). Opowiadają o ormiańskich kwitnących krzyżach, czyli chaczkarach, które stawiane są w miejscach ważnych dla narodu. Cechą charakterystyczną ormiańskich krzyży, jest to, że wypuszczają one gałęzie, które symbolizują początek nowego życia. Oglądając wystawę można też będzie dowiedzieć się o tragicznych losach tego narodu ? prześladowaniach, przymusowych przesiedleniach. Jedna z plansz poświęcona została ludobójstwu 1915 roku, kiedy w Turcji wymordowano półtora miliona Ormian.

Poza wątkiem historycznym na wystawie zaprezentowany zostanie Portret Ormian AD 2009 -2011. Znajdzie się na nim około 100 portretów pokazujących Ormian ?starej? i ?nowej? imigracji ? ludzi w różnym wieku. Na wystawie znajdzie się sporo zdjęć pochodzących ze zbiorów prywatnych i nigdy wcześniej niepokazywanych publicznie, filmy z wypowiedziami Ormian, krótki dokument filmowy z 1938 ze ślubu w katedrze ormiańskiej i przyjęcia weselnego. Wystawę symbolicznie kończy teledysk współczesnej grupy Armenian Navy Band wyrażający nostalgię za niedostępną, bo znajdującą się na terytorium Turcji, świętą górą Ararat.

 

Ormianie w Polsce (fragmenty wstępu M. Agopsowicz)

Pierwsza wzmianka o Ormianach w historii Polski pochodzi z połowy XIV wieku, kiedy to król Kazimierz Wielki nadając miastu Lwów prawo magdeburskie, zezwolił mieszkającym tam Ormianom sądzić się według własnego prawa. Kilka lat później we Lwowie została wybudowana katedra ormiańska, która stoi do dziś. Ormianie byli kupcami, rzemieślnikami, tłumaczami-dyplomatami, hodowcami koni i bydła oraz właścicielami ziemskimi. Ceniąc sobie wykształcenie dochowali się lekarzy, inżynierów i artystów. Dziś liczbę potomków Ormian przybyłych do Polski przed wiekami ocenia się na kilka tysięcy. Upadek Związku Radzieckiego, wojna z Azerbejdżanem i katastrofalne trzęsienie ziemi w 1988 roku doprowadziły do zapaści gospodarczej w ówczesnej republice armeńskiej. Ormianie masowo wyjeżdżali, szukając lepszego życia w innych krajach. Do Polski przybyło ich wtedy kilkadziesiąt tysięcy.

 

Przygotowanie wystawy: Fundacja Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich i warszawski Dom Spotkań z Historią

Multimedialna aranżacja przywodząca na myśl wnętrze ormiańskiego kościoła: pracownia Kłaput Project